Wikiadmin: ۱ نسخه واردشده

2020-07-14T13:31:06Z

۱ نسخه واردشده

Wikiadmin در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۱

2020-07-14T13:31:06Z

صفحهٔ تازه

خلفا و حکمرانان مسلمان به پست اهمیت می دادند ، و برای نقل آن اسبهایی قرار دادند و ایستگاهها و برجهایی ترتیب دادند ( منارههایی که به وسیله آن نامه رسانان راهنمایی می شدند ) ، جاده ها و کاروانسراها برپا ساختند و تابلوهایی ( لوحهایی ) برای نشان دادن فاصله [[برجها|برجها]] از یکدیگر نصب کردند . کاوشگران به تعدادی از این لوحها در فلسطین که تاریخشان مربوط به دوره اموی است دست پیدا کردند . بر روی یکی از این لوحهای سنگی مستطیلی شکل که بین [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] و [[اریحا ( شهر - )|اریحا]] کشف گردید ، شش سطر نقش بسته است که عبارتست از : " این جاده و برجهای آن به دستور عبدالله عبدالملک امیرمؤمنین رحمت الله علیه ساخته شد ، از ایلیأ تا این برج هشت برج است . " همچنین لوح مشابه دیگری در جاده [[یافا ( شهر - ) |یافا]] کشف شد که مربوط به همین دوره است .

توجه [[امویان|امویان]] و سپس عباسیان به پست ، همچنان ادامه یافت . خاندان " زنگی " نیز به پست توجه کردند و برای نقل آن از شتر و کبوتر استفاده می کردند . ایوبیان نیز در طی جنگ با صلیبیان از پست کمک گرفتند . در دوره [[ممالیک|ممالیک]] بازسازی پست یکی از مهم ترین اقدامات سلطان ظاهر [[بیبرس ، ظاهر ( 625 - 676 ه - ) ( 1228 - 1277م ) |بیبرس]] جهت پیوند دادن بخشهای وسیع دولت به پایتخت بود . غلامان و اسبهایی در فاصله های مشخصی از جاده های پستی دولت گذاشته شدند . توجه [[ممالیک|ممالیک]] به [[پست در فلسطین|پست در فلسطین]] به جایی رسید که مراکز سلطنتی آن مجهز به اصطبل و غلامان گردید و یک اسب برای سلطان اختصاص داده شد که هزینه مخارج و علوفه آن از پول سلطان تهیه می شد .

بدون شک فتنه ها و جنگهایی که کشور را در بر گرفت به سیستم اداره پست لطمه وارد ساخت ، زیرا جنگهای صلیبی باعث متروک شدن جاده های عمومی [[پست در فلسطین|پست در فلسطین]] گردید ، همچنین اشغال سرزمین شام توسط تیمور لنگ به تعطیل شدن دوائر پست در تمامی سرزمین شام منجر گردید ، اما در عین حال با از بین رفتن این عوامل ، بار دیگر پست به سرعت به وضع زمان سابق باز می گشت .

نامه رسانها به منظور تسهیل مأموریت خود ، با علامتهای ویژه ای مشخص گردیدند ، به طوری که علامت پستی در دوره عباسیان ، یک قطعه نقره به اندازه کف دست بود که مأمور پست آن را بر شانه خود آویزان می کرد . بر روی این قطعه عبارت بسم الله و نام خلیفه و بر روی دیگرش عبارت " انا ارسلناک شاهدا و مبشرا و نذیرا " نوشته شده بود . در دوره [[ممالیک|ممالیک]] علامت مأموران پست به صورت لوحی از نقره بود که بر یک روی آن عبارت : " لااله الاالله محمدرسول الله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون " نقش بسته بود . بر روی دیگر : عزت باد مولای ما سلطان فلانی... " . در این لوح سوراخی وجود داشت که ریسمانی ابریشمی زردرنگ دوبندی بر آن بسته بود و مأمور پست آن را بر گردن خود آویزان می کرد به طوری که لوح در زیر پیراهن و ریسمان زرد پشت پیراهن وی قرار می گرفت و هرکس که این علامت رامی دید درمی یافت که وی مأمور پست است .

جاده ها و مراکز پستی در فلسطین گسترش یافت و از شهرها و روستاها انشعاب پیدا کرد و به خاطر اهمیتی که فلسطین در بین کشورهای اسلامی داشت ، این جاده ها و مراکز به کشورهای مجاور نیز سرایت کرد . در هر مرکز پست تعدادی اسب تازه نفس فراهم گردید که به اسبان پستی معروف گشتند چنانچه اگر مأمور پست به یک مرکز می رسید و اسب وی خسته بود ، بر اسب دیگری سوار می شد ، و این کار را در مراکز بعدی نیز ادامه می داد تا به سرعت به مقصد برسد . در بیشتر این مراکز کاروانسراهایی جهت اقامت مأموران پست برقرار گردید مانند کاروانسراهای خان [[بیت داراس ( روستای - ) |بیت داراس]] ، خان طیره و خان [[جنین ( شهر - ) |جنین]] ، به طوری که بقایای بعضی از این کاروانسراها هنوز به جای مانده است .

مراکز پستی در فلسطین از غزه به سمت قاهره و [[صفد ( شهر - ) |صفد]] و دمشق و کرک پخش شد . مراکز پستی از غزه به قاهره عبارت بود از : واروم ، سلقه ، [[رفح ( شهر - ) |رفح]] ، زعقه ، [[خروبه ( روستای - ) |خروبه]] ، عریش ، بئر قاضی ، وراده ، سواده ، مطیلب ، صبیحه ، نخله معن ، قطیا ، غرابی ، جبوه ، قصیر ، بئر غذی ، [[صالحیه ( روستای - ) |صالحیه]] ، قبر وایلی ، خطاره و سعدیه . اما مراکز پستی از غزه تا [[صفد ( شهر - ) |صفد]] عبارت بودند از : جیتین ، تبنین ، [[حطین ( روستای - ) |حطین]] [[صفد ( شهر - ) |صفد]] . و از آنجا از مراکز : لغران ، ارینبه ، [[بریج ( روستای - ) |بریج]] الفلوس به دمشق می رفت .

مراکز پستی از غزه تا دمشق به قرار زیر انتشار یافت : جیتین ، [[بیت داراس ( روستای - ) |بیت داراس]] ، قطره ، ل ، د ، عوجأ ، طیره ، [[قاقون ( روستای - ) |قاقون]] ، فحمه ، [[جنین ( شهر - ) |جنین]] ، [[زرعین ( روستای - ) |زرعین]] ، عین [[جالوت|جالوت]] ، [[بیسان ( شهر - ) |بیسان]] ، مجامع ، پل فعلی مجامع ، قصیرزحر ، اربد ، طفس ، جامع ، صنمین ، غباغب و کسوه .

بین غزه و کرک مراکز پستی ذیل واقع شده بود : - ملاقس ، خلیل ، جنبا ، صافیه ، سپس کرک ، اگرچه مراکز پستی در دوره قلقشندیان به همین شکل بود اما بدون شک به اقتضای مصلحت ، مأموران پستی جهت نزدیک کردن فاصله ها و یا انتخاب محل امن بهتر ، برخی از این مراکز در دوران حکومت اسلامی تغییر داده شد . همچنین مصلحت دیدند که مرکز پستی نزدیک روستا و یا در کنار چشمه آب ساخته شود . عوامل انتخاب این مراکز باعث ایجاد فاصله های مختلف بین مراکز پستی گردید به طوری که فاصله عریش تا غزه بیست و چهار میل و فاصله مرکز اخیر تا اسدود بیست میل و سپس تا [[رمله ( شهر - ) |رمله]] دوازده میل می باشد .

استفاده پست پرنده در دوره عباسی شایع شد ، و کشورهای اسلامی برای سازمان دادن انتقال پست از طریق کبوتران نامه رسان معروف به کبوتر زاجل ، گامهای گسترده ای برداشتند ، به طوری که [[فاطمیان|فاطمیان]] در این باره افراط کردند و برای کبوتران دیوان و سجلی باز کردند که در آن نسب و مشخصات کبوتران نوشته می شد . در دوران دولتهای نوریان و ایوبیان توجه واهتمام به کبوتران افزایش یافت و برای رفع خطر صلیبیان ، نیاز به کبوتران شدت گرفت .

همچنین سلاطین [[ممالیک|ممالیک]] به سازماندهی استفاده از کبوتران برای ارسال نامه به نمایندگان خویش توجه زیادی از خود نشان دادند .

ارسال نامه توسط کبوتران بدین صورت بود که یک نوع کاغذ نازک انتخاب می شد و با خط ریز به طور خلاصه بر روی آن می نوشتند ، و آن را زیر بال و یا د ، م کبوتر می بستند . و برای اطمینان بیشتر نیز نامه به وسیله دو کبوتر فرستاده می شد و کبوتر دیگری را دو ساعت پس از کبوتر اولی پرواز می دادند تا اگر چنانچه یکی از آنها مسیر را گم کرد و یا کشته شد ، بتوان بر کبوتر دیگر اعتماد کرد .

برای کبوتران برجهایی در طول جاده های اصلی برپا ساختند . فاصله این [[برجها|برجها]] از یکدیگر بیش از فاصله مراکز پستی بود . هنگامی که کبوتر در یکی از این [[برجها|برجها]] می نشست ، مسئول برج از کبوتر مواظبت می کرد و نامه را به کبوتر دیگری می بست و آن را به مقصد مرکز بعدی به پرواز درمی آورد و بدین ترتیب مسئولان برج کار می کردند تا اینکه نامه به مقصد برسد . نوعی کبوتر نیز وجود داشت که برای پیمودن فاصله های طولانی قدرت فراوانی داشت به طوری که فاصله میان دمشق تا قاهره را بدون توقف پرواز می کرد .

شبکه گسترده ای از برجهای کبوتران در فلسطین به وجود آمد به طوری که از غزه واقع در جنوب تا صفد واقع در شمال کشور امتداد داشت . علاوه بر برجهایی که غزه را به مصر و دمشق و کرک متصل می کرد .

[[ پرونده : | ج 1 ص 390 ]]

ایستگاههای کبوتران از غزه تا مصر بدین شکل گسترش یافت : وراده ، قطیا ، [[صالحیه ( روستای - ) |صالحیه]] ، بلبیس و برجهای قلعه جبل در قاهره . و مراکز پرواز کبوتران از غزه تا دمشق عبارتند از : لد ، [[قاقون ( روستای - ) |قاقون]] ، [[جنین ( شهر - ) |جنین]] ، [[بیسان ( شهر - ) |بیسان]] ، اربد ، طفس ، صنمین و دمشق . اما مراکز کبوتران از غزه تا کرک عبارت بود از : الخلیل ، صافیه و کرک . همچنین غزه با برجهای شهرهای [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] و نابلس ارتباط یافت .

اعراب از امکانات دیگری نیز برای انتقال اخبار استفاده می کردند مانند سیستم منارهها برجهای فانوس دار و در توسعه دادن این سیستم موفق شدند و برای نقل سریع و دقیق اخبار ، فعالانه این سیستم را به کار بردند . بنابراین مأموران پست با سرعتی بیش از سرعت دیگران ، کبوتران نیز سریعتر از مأموران پست و برجهای فانوس دار ، خبر را به سرعتی بیش از سرعت کبوتران به مقصد انتقال می دادند .

برجهای فانوس دار عبارت بود از : برجهایی که در جاهای مرتفع ساخته می شد و نگهبان و مأمورانی بر آنها گمارده می شدند و اطراف خود را دیده بانی می کردند ، اگر در هنگام شب دشمنی را می دیدند آتش می افروختند و در هنگام روز دود به هوا می دادند تا به اطرافیان خویش ، نزدیکی دشمن را اطلاع و هشدار بدهند . این اشاره ها از طریق [[برجها|برجها]] به طرف محل تعیین شده ارسال می شد .

صلیبیان از سیستم برجهای فانوس دار با مهارت استفاده کردند ، و برای تسهیل این امر ، قلعه های خود را در جاهای مرتفع برپا ساختند تا بتوانند از طریق علایم فوری با یکدیگر تماس حاصل کنند . هنگامی که صلاح الدین ایوبی کرک را در سال 579ه - /1183م محاصره نمود فرنگیان با برادران خود در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] به همین صورت تماس گرفتند و از آنها یاری خواستند .

علایم و رمزهای مأموران نورپرداز در نقل خبر ، با توجه به اختلاف حالت آتش در درخشندگی و کم نوری و تعداد مشعلها در هرموضع و ارتفاع آنها در آسمان تفاوت داشت . زنان عرب غیرمسیحی ساکن [[عکا ( شهر - ) |عکا]] از طریق روشن کردن شمع در پنجره های خانه هایشان که روبه روی کوه کرمل و مشرف به عکا بود به مسلمانان علامت داده ، و سمت حرکت و تعداد فرنگیان را خبر می دادند و اگر در صدد حمله به مسلمانان بودند ، زنان شمعها را روشن می کردند که هر یک شمع ، بر صد اسب سوار دلالت می کرد ، و در مورد قصد دشمن بر تصرف یک ناحیه نیز با همین شمعها علامت می دادند . المعظم عیسی ی بن احمدبن ایوب دیده بانانی برای دریافت این علایم می گمارد و خبر را به دمشق ارسال می کرد ، بدین طریق مسلمانان از وجود دشمن آگاه می شدند و برای مصاف با آن به خارج شهر می رفتند .

افروختن مشعل و مواظبت کردن از [[برجها|برجها]] مستلزم هشیاری بی نظیر و آگاهی کامل است به ویژه که این [[برجها|برجها]] برای اهداف بسیاری استفاده می شدند از جمله کشتیهای رومیان برای گرفتن اسیر در سواحل فلسطین لنگر می انداختند اگر چنانچه این کشتیها از طریق منارهها و [[برجها|برجها]] مشاهده می شد ، مأموران به افروختن آتش و یا دود کردن اقدام می کردند . از هر رباط تا قصبه ، چندین برج بلند وجود دارد ، اگر منارهاولی روشن گردد ، منارههای بعدی یکی پس از دیگری روشن می شوند . ساعتی سپری نمی شد مگر اینکه قصبه ها اعلام بسیج دهند ، برفراز منارهها طبلها به صدا درآیند و مردم با سلاح و نیرو خارج شوند ، در آن هنگام ، لحظه فداکاری فرا می رسید . رباطهای فلسطین که در آنها فداکاری صورت می گرفت عبارتند از : غزه ، میماس ، [[عسقلان|عسقلان]] ، ماحوز ، اسدود ، یبنه ، [[یافا ( شهر - ) |یافا]] و [[ارسوف ( شهرک - )|ارسوف]] .

[[ممالیک|ممالیک]] ، استفاده از منارهها را نظم بخشیدند و آنها را از فرات تا پایتخت خود در مصر ، هنگامی که [[تاتارها|تاتارها]] امنیت دولتشان را تهدید می کردند ، تعمیم دادند . در هر منارهای دیده بان و دوربین برای رؤیت پیش و پس فراهم کردند ، به طوری که این منارهها علایم را از " بیره " تا " رحبه " ارسال می کردند ، و هنگامی که علامتی به کوههای " اربد " می رسید ، از طریق منارههای فلسطین همچون : [[بیسان ( شهر - ) |بیسان]] ، [[جنین ( شهر - ) |جنین]] ، مخمه ، شرفه [[قاقون ( روستای - ) |قاقون]] ، حومه [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] ، جبل مصاقب ، مجدل یابا ، یاسورو به غزه می رسید و از آنجا اخبار از طریق پست و بال کبوتران به قاهره ارسال می شد . فعالیت این سیستم در دوره [[ممالیک|ممالیک]] به جایی رسید که اگر چنانچه صبحگاه خبری از فرات فرستاده می شد ، شب به قاهره می رسید و بالعکس .

==مآخذ : ==
#عمری ، ابن فضل الله : '''''التعریف بالمصطلح الشریف''''' ، قاهره 1312ه .
#فلقشندی : '''''صبح الأعشی فی صناعة الانشا''''' ، قاهره 1331 - 1338ه .
#عابدی ، محمود : '''''الاثار الاسلامیه فی فلسطین و الأردن''''' ، عمان 1973 .
#مقدسی : ''''' احسن التقاسیم فی معرفة الأقالیم''''' ، لیدن 1909 .
#مقریزی : ''''' الخطط المقریزیة''''' ، قاهره 1326ه .
#سعداوی ، نظیر حسان : '''''نظام البرید فی الدولة الاسلامیة''''' ، قاهره 1953 .

پست در فلسطین - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Wikiadmin: ۱ نسخه واردشده

Wikiadmin در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۱