http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86 2026-06-06T01:02:45Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.34.2 http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86&diff=8055&oldid=prev 2020-07-15T01:46:43Z

<p>۱ نسخه واردشده</p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۱:۴۶</td> </tr> <!-- diff cache key afaghbid_wiki-pal:diff::1.12:old-8054:rev-8055 --> </table>

Wikiadmin http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86&diff=8054&oldid=prev 2020-07-15T01:46:43Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> <br /> <br /> مطبوعات انقلاب فلسطین تقریبا یک دهه پس از نخستین جنگ اعراب و اسرائیل ( نک : [[جنگ 1948|جنگ 1948]] ) ظاهر شد . این عقب افتادگی ریشه در شرایط سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی ناپایداری داشت که زندگی مردم عرب فلسطین را در [[تبعید|تبعید]] ، تحت تأثیر قرار داده بود . دشورای و مشکلات زندگی آوارگان فلسطینی در کشورهای مختلف عربی ، هویت فلسطینی آنها را تضعیف می کرد و احتمال می رفت که پس از اشغال بخشی از سرزمینهای فلسطین و تأسیس یک دولت اسرائیلی ، فلسطینیان در محیط های جدید ، رو به تحلیل روند .<br /> <br /> اثر ضعف هویت فلسطینی پس از [[جنگ 1948|جنگ 1948]] به خصوص در مطبوعاتی که در کرانه غربی و نوار غزه منتشر می شد واضح بود . همین جنبه در آن دسته از مطبوعات عربی که بین سالهای 59 - 1948 به بحث مسأله فلسطین می پرداختند نیز نمودار بود .<br /> <br /> این نشریات مسأله فلسطنیها را فقط به عنوان پناهندگانی که شرایط زندگی انسانی آنها مختل شده ، مطرح می کردند و از انقلاب فلسطین و مطبوعات آن قبل از دهه ششم سخنی به میان نمی آمد . می توان به دقت گفت در سال 1959 بود که سازمانهای مقاومت شکل گرفتند و نشریات آنها برای اولین بار به اظهار و تقویت شخصیت فلسطینی و مشخص کردن نقش آن در مبارزه آزادی بخش دعوت نمودند .<br /> <br /> عوامل متعددی در ایجاد و رشد مقاومت فلسطین سهم داشتند که مهمترین آنها تأثیر انقلاب الجزائر بر اعراب به طور اعم و مردم فلسطین به طور اخص بود . از سوی دیگر بالا گرفتن خطر اسرائیل که در طرح تغییر مسیر رودخانه اردن تجلی می یافت نیز نقش ویژه ای داشت ( نک : اردن ، بهره برداری از آبهای رود - - و سرچشمه های آن )<br /> <br /> با تشکیل نخستین [[شورای ملی فلسطین|شورای ملی فلسطین]] ، در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] در سال 1964 و پس از آن تشکیل<br /> <br /> [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] که تنها نماینده قانونی مردم فلسطین بود ، مطبوعات انقلاب فلسطین نیز پا به صحنه گذاشتند . توسعه این مطبوعات در دو مرحله زمانی انجام گرفت :<br /> <br /> مرحله نخست پیش از جنگ ژوئن 1967 و مرحله دوم پس از آن :<br /> <br /> ==الف - مرحله نخست مطبوعات انقلاب ( 1967 - 1959 ) : ==<br /> <br /> شرایط دشوار زندگی ملت فلسطین و سازمانهای مقاومت آن در پیدایش و رشد مطبوعات انقلاب ، نقش اساسی داشت . این مطبوعات از آزادی اظهارنظر درباره سازمانهای سیاسی و عقیدتی و نیز از امکانات پخش در میان توده های مردم فلسطین محروم بود .<br /> <br /> از این رو تشکیلات فلسطینی که در دهه ششم شکل گرفت ، بر انتشارات مخفیانه متکی بود که داخل سازمان به صورت هفتگی یا ماهانه منتشر می شد . در این مرحله ، انقلاب نتوانست یک روزنامه منتشر کند .<br /> <br /> مطبوعات انقلاب در این مرحله از کمبودهای مالی و نقص فنی رنج می برد . هر چند این مطبوعات از آغاز به تعهد خود پایبند بود و به بررسی مسائل انقلاب با شیوه های تحلیلی و آموزنده مقید بود و از [[روش|روش]] روزنامه نگاری انتفاعی پرهیز داشت ، ولی هیچ وقت به شکل منظم و پی درپی منتشر نمی شد .<br /> <br /> در این مرحله سازمانهای انقلابی جمعا شش نشریه صادر کردند که نخستین آنها &quot; فلسطیننا - - نداءالحیاة &quot;<br /> <br /> ( فلسطین ما - - آوای زندگی ) بود که در سال 1959 صادر شد . این نشریه به صورت نیمه آشکار در بیروت و زیر نظر جنبش ملی آزادی بخش فلسطین ( فتح ) قبل از شروع مبارزه مسلحانه صادر می شد .<br /> <br /> موضوع موجودیت فلسطین و هویت مردم آن در این نشریه به شکلی اساسی ، اصولی و مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفت . طرز بیان مطالب این نشریه انقلابی بود و فلسطینیان را به مقاومت در برابر آژانس سازمان ملل متحد برای کمک رسانی و اشتغال پناهندگان فلسطین در خاورمیانه و مقاومت در برابر طرح هامرشولد که جنبش ، آن را به مثابه تصفیه ای برای مسأله فلسطین می پنداشت و نیز مقاومت در برابر قطعنامه تقسیم سال 1947 دعوت می کرد ( نک : [[تقسیم فلسطین|تقسیم فلسطین]] ) .<br /> <br /> این نشریه تجربیات انقلابهای جهانی مانند انقلاب [[کوبا|کوبا]] و مبارزه چریکهای شوروی علیه [[آلمان و اسرائیل ، ( روابط - )|آلمان]] نازی را به خوانندگان خود معرفی می کرد .<br /> <br /> از سال 1964 نشریه &quot; فلسطین &quot; هر دو هفته یک باردر بیروت منتشر می شد . این نشریه ضمیمه روزنامه &quot; المحرر &quot; لبنانی بود که سردبیر آن غسان [[کنفانی ، غسان ( 1972 - 1936 ) |کنفانی]] بود . این نشریه ، زبان حال ملی گرایان عرب بود و بیشتر جنبه آموزشی و فرهنگی داشت . این نشریه نخستین نشریه علنی فلسطین بود که در سطح وسیعی میان توده های فلسطینی در کشورهای عربی توزیع و فروخته می شد .<br /> <br /> در سال 1965 مجله &quot; اخبار فلسطین &quot; در غزه صادر شد و به مدت دو سال هفته ای یک بار به صورت یک نشریه سیاسی به نام [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] منتشر می شد . این مجله در اوایل صدور خود ، اعراب را به هماهنگی با سیاست دراز مدت عربی برای آزادسازی فلسطین دعوت می کرد ، ولی در سال 1966 بر عملیات فدائیان فلسطین در سرزمینهای اشغالی تأکید می ورزید .<br /> <br /> در سال 1965 مجله &quot; الوطن المحتل &quot; ( میهن اشغال شده ) از طرف [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] و در تاریخ 15/5/1965 &quot; العاصفه &quot; ( طوفان ) از طرف جنبش آزادی بخش ملی فلسطین ( فتح ) و &quot; جبل الزیتون &quot; ( کوه [[زیتون|زیتون]] ) در نوامبر 1965 از طرف اتحادیه سراسری دانشجویان فلسطین در قاهره صادر شد .<br /> <br /> هر چند مطبوعات این مرحله به دلیل بی نظمی و بی ثباتی ، شکل گیری مطبوعات انقلابی به معنای صحیح آن را نداشتند ، ولی زمینه را برای مطبوعات انقلابی واقعی که بعدها در شرایط نوینی شکل گرفتند آماده کرد .<br /> <br /> ==ب - مرحله دوم مطبوعات انقلاب ( پس از سال 1968 ) : ==<br /> <br /> [[جنگ 1967|جنگ 1967]] تأثیر مستقیمی بر آغاز انقلاب فلسطین داشت . انقلاب در این مرحله نقطه عطف نوینی از تاریخ خود راپشت سرگذاشت که با رشد مقاومت فلسطین ، تأکید بر لزوم اظهار هویت فلسطینی و نقش مردم فلسطین و نیروهای بخش هماهنگ بود .<br /> <br /> مطبوعات نیز مانند جنبش مقاومت فلسطین از مرحله فعالیت مخفیانه محدود خارج شد و پس از شکست ژوئن وارد قلمرو وسیع فعالیت علنی گشت و رشد نمود . امتیاز این مرحله به خاطر تکامل مطبوعات و رشد سریع و تعدد آنها بود که دیدگاهها و نظرات همه سازمانهای سیاسی و عقیدتی را منعکس می کرد و موضوعات خود را بر مبارزه مسلحانه و جنگ رهایی بخش مردمی متمرکز می نمود . به دلیل وجود جنبش مقاومت در اردن ، بیشتر مطبوعات این مرحله از سال 1967 تا سال 1970 در این کشور صادر شد اما پس از وقایع سپتامبر 1970 بیشتر آنها تعطیل گشت .<br /> <br /> بعضی از سازمانهای مقاومت ، برای آنکه موجودیت خود را در شرایط دشواری که بر جنبش مقاومت می گذشت حفظ کنند و از آنجا که نشریات آنها به طور منظم صادر نمی شد ، ناگزیر شدند امتیاز بعضی از روزنامه های لبنانی را بخرند یا اجاره کنند و آنها را با نام های اصلی لبنانی منتشر سازند .<br /> <br /> در این مرحله 63 نشریه و روزنامه عربی زبان و شش نشریه به زبانهای بیگانه منتشر می شد که هر یک سخنگوی یکی از سازمانها بود . این نشریه ها را می توان به گروههای زیر تقسیم کرد :<br /> #نشریه های مرکزی 2 ) نشریه های غیرمرکزی 3 ) نشریه های صادره از طرف اتحادیه های سندیکائی و حرفه ای فلسطین 4 ) مجله های تخصصی .<br /> <br /> ===1 - مطبوعات مرکزی انقلاب : ===<br /> <br /> شمار مطبوعاتی که از دستگاههای مرکز سازمانها در فاصله سالهای 75 - 1965 صادر می شد به 29 نشریه و روزنامه علنی بالغ می شد . از میان اینها سه روزنامه لبنانی بود ، که از مهمترین مطبوعات این مرحله بودند و امتیاز آنها خریده یا اجاره شده بود . این روزنامه ها عبارتند از : هدف ( 1969 ) ، الحریه ( آزادی ) ( 1959 ) و الی الأمام ( به پیش ) ( 1970 ) .<br /> <br /> این روزنامه ها چون تابع قانون مطبوعات لبنان بودند ، مانند سایر مطبوعات جنبش مقاومت از آزادی کامل برخوردار نبودند . روزنامه نگاران و نویسندگان فلسطینی که در این روزنامه ها به کار مشغول بودند نیز از حقوقی که روزنامه نگاران لبنانی داشتند بهره مند نبودند . با همه این اوصاف ، این روزنامه ها در سالهای 74 - 1973 به صورت منظم و در یک سطح خوب روزنامه نگاری منتشر شدند .<br /> <br /> برخی مطبوعات و نشریه های انقلاب فلسطین 1972 - 1959<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> اخبار فلسطین<br /> <br /> زهیراالریس<br /> <br /> 1965<br /> <br /> غزه<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> نیروهای العاصفه<br /> <br /> 1969<br /> <br /> دمشق<br /> <br /> الی الاءمام ( به پیش )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1970<br /> <br /> بیروت<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> *- - - - - - - -<br /> *- - - - - - - -<br /> *- - - - - - - -<br /> <br /> البرولیتاری - ( پرولتاریا )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1969<br /> <br /> عمان<br /> <br /> التحریر - ( رهایی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1970<br /> <br /> اربد<br /> <br /> التقدم - ( پیشرفت )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1972<br /> <br /> دمشق<br /> <br /> الثائرالعربی ( انقلاب عربی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1969<br /> <br /> عمان<br /> <br /> الثوره الفلسطینیه ( انقلاب فلسطین )<br /> <br /> 1967<br /> <br /> عمان<br /> <br /> الثوری ( انقلابی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1971<br /> <br /> عمان<br /> <br /> الثوری ( انقلابی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1969<br /> <br /> دمشق<br /> <br /> جبل الزیتون<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1965<br /> <br /> قاهره<br /> <br /> الجبهه<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1970<br /> <br /> دمشق<br /> <br /> الجبهه<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1969<br /> *- - - - - - - -<br /> <br /> الجماهیر ( توده ها )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1970<br /> <br /> عمان<br /> <br /> جمعیه الهلال الاحمر<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1972<br /> <br /> بیروت<br /> <br /> الجندی ( سرباز )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1972<br /> <br /> دمشق<br /> <br /> الحریه ( آزادی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1959<br /> <br /> بیروت<br /> <br /> الحقیقة ( حقیقت )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1968<br /> <br /> عمان<br /> <br /> حصادالعاصفه ( برداشت توفان )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1968<br /> <br /> بیروت<br /> <br /> الدیمقراطیه الشعبیه ( دموکراسی مردمی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1971<br /> <br /> عمان<br /> <br /> الرایه القومیه ( پرچم قومی )<br /> <br /> %%%محل جدول%%%<br /> <br /> 1970<br /> <br /> عمان<br /> <br /> علاوه بر اینها ، سازمانها ، نشریه های زیر را صادر می کردند :<br /> ##روزنامه فتح : روزنامه روزانه سیاسی که در تاریخ 15/6/1970 نخست به نام جنبش آزادی بخش ملی فلسطین و سپس از تاریخ 3/7/1970 به نام کمیته مرکزی جنبش مقاومت فلسطین صادر می شد .<br /> ##مجله فلسطینی الثوره ( فلسطین انقلاب ) : از تاریخ 28/6/1972 به جای روزنامه &quot; فتح &quot; به عنوان نشریه مرکزی [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] منتشر می شد .<br /> ##صوت فلسطین ( صدای فلسطین ) : نشریه سیاسی نظامی که در 1/6/1968 به عنوان سخنگوی رسمی [[ارتش آزادی بخش فلسطین|ارتش آزادی بخش فلسطین]] و نیروهای آزادی بخش مردمی صادر می شد . در ماه مارس 1972 نام آن به &quot; المجله العسکریه الفلسطینیه &quot; ( مجله نظامی فلسطین ) تغییر یافت ولی پس از آن دوباره به نام پیشین منتشر شد .<br /> ##الثوره الفلسطینیه ( انقلاب فلسطین ) : مجله ایسیاسی بود که در نوامبر 1967 صادر گشت ولی در نیمه های سال 1972 متوقف گردید .<br /> ##الجماهیر ( توده ها ) : نشریه روزانه که در ژوئن 1969 از طرف جبهه خلق برای آزادی فلسطین منتشر می شد<br /> ##الشراره ( اخگر ) : ماهنامه ای که در ژوئن 1969 از طرف کمیته مرکزی جبهه دموکراتیک برای آزاد فلسطین در عمان ( اردن ) منتشر می شد .<br /> ##الجبهه : مجله سیاسی ماهانه که در ژانویه سال 1969 از طرف جبهه خلق برای آزادی فلسطین - - فرماندهی کل منتشر می شد .<br /> ##الطلائع ( پیشاهنگان ) : هفته نامه سیاسی که از طرف سازمان مرکزی تبلیغات پیشاهنگان جنگ آزادی بخش مردمی در تاریخ 3/10/1969 صادر شد .<br /> ##الثائرالعربی ( انقلاب عرب ) : در تاریخ 2/8/1969 از طرف [[جبهه آزادی بخش عربی|جبهه آزادی بخش عربی]] در اردن منتشر شد .<br /> ##الحقیقة : از طرف سازمان خلق برای آزادی در اواخر 1968 منتشر می شد<br /> ##النضال ( مبارزه ) : در دسامبر 1967 از طرف جبهه مبارزه مردم فلسطین منتشر شد .<br /> ##المقاتل الثوری ( جنگجوی انقلابی ) : در سال 1969 از طرف سازمان فلسطینی عرب منتشر می شد .<br /> ##الرایه القومیه ( پرچم قومی ) : فقط در ماههای اوت و سپتامبر سال 1970 از طرف هیأت پیکار برای آزادی فلسطین منتشر می شد .<br /> <br /> ===2 - مطبوعات و نشریه های غیرمرکزی انقلاب : ===<br /> <br /> شاخه های سازمانهای فلسطینی در کشورهای عربی برای فلسطینیان در آن کشورها 23 روزنامه و نشریه صادر<br /> <br /> می کردند . این مطبوعات جنبه خبری و تبلیغاتی داشتند و به طور منظم صادر نمی شدند ، ولی هرگاه که حادثه مهمی در منطقه رخ می داد ، موجودیت خود را آشکار می کردند .<br /> <br /> بیشتر این مطبوعات در سالهای 70 - 1969 صادر می شدند . هفت نشریه از طرف [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] منتشر می شد . &quot; التحریر &quot; ( رهایی ) در قطر و بغداد &quot; قضیتنا &quot; ( مسأله ما ) در کویت ، &quot; المقاومه &quot; در عراق ، ( ندای انتقام ) در رباط ، &quot; نداء الارض &quot; ( ندای زمین ) در الجزایر ، &quot; فلسطیننا &quot; ( فلسطین ما ) در تونس . جنبش آزادی بخش ملی فلسطین ( فتح ) نشریات &quot; حصادالعاصفه &quot; ( برداشت توفان ) ، &quot; السور &quot; ( عقابان ) را در لبنان و &quot; فتح &quot; را در عراق منتشر می کرد .<br /> <br /> جبهه خلق برای آزادی فلسطین شش نشریه صادر می کرد که &quot; الجبهه &quot; در سوریه و &quot; ماالعمل &quot; ( چه باید کرد ) در اردن و &quot; الطالب الثوری &quot; ( دانشجوی انقلابی ) در لبنان از آن جمله بودند . جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین نشریه های غیرمرکزی صادر می کرد که &quot; قضایاالجماهیر &quot; ( مسائل توده ها ) در زرقاء اردن و &quot; الثوری &quot; ( انقلابی ) و &quot; الوطن &quot; در میان آنها بودند . نشریه های دیگری نیز از سایر سازمانها منتشر می گردید ولی مانند بقیه مطبوعات این دوره به صورت منظم نبود .<br /> <br /> ===3 - مطبوعات اتحادیه های سندیکایی و حرفه ای فلسطین : ===<br /> <br /> این گونه مطبوعات انقلابی در سالهای 75 - 1967 منتشر می شد . اتحادیه های سندیکایی و حرفه ای مختلف پنج نشریه صادر می کردند که افکار مقاومت و اصول انقلاب را ترویج می نمود . این مطبوعات علاوه بر موضوعات کلی سیاسی ، به مسائل سندیکائی و دفاع از حقوق طبقه کارگر در فلسطین توجه داشتند . از این ردیف ، نشریات زیر را می توان نام برد :<br /> <br /> &quot; الفلسطینیه الثائره &quot; ( زن انقلابی فلسطینی ) که اتحادیه سراسری زنان فلسطینی از فوریه 1970 در اردن صادر می کرد و &quot; فلسطیننا &quot; در ژانویه 1972 از طرف اتحادیه سراسری کارگران فلسطین در دمشق منتشر می شد ، &quot; صدی الثوره &quot; ( صدای انقلاب ) از ماه مارس 1974 از طرف اتحادیه سراسری دانشجویان فلسطین - - سافه لبنان منتشر شد ، &quot; جبل الزیتون &quot; از سال 1965 از طرف اتحادیه سراسری دانشجویان فلسطینی در قاهره انتشار می یافت و &quot; جمعیه الهلال الاحمر الفلسطین &quot; که از ماه مارس 1972 در بیروت منتشر گردید .<br /> <br /> ===4 - مجله های تخصصی : ===<br /> <br /> این مجلات به مطالعه و بررسی مسأله فلسطین با [[روش|روش]] علمی دقیق همت گمارده بودند . مهمترین آنها &quot; شؤن فلسطینیه &quot; ( مسائل فلسطین ) بود که از طرف مرکز مطالعاتفلسطینی وابسته به [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] در ماه مارس 1971 منتشر شد .<br /> <br /> این مجله که به صورت ماهانه انتشار می یافت و مطالعات و بررسی های جدی فراوانی را انجام داد و بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران فلسطینی ، عرب و بیگانه که به مسأله فلسطین علاقه مند بودند در آن مقاله می نوشتند . از مجله &quot; الوطن المحتل &quot; ( میهن اشغال شده ) که از طرف دفتر سرزمین اشغالی در [[سازمان آزادی بخش فلسطین|سازمان آزادی بخش فلسطین]] در سال 1965 منتشر می شد و در بررسی اوضاع فلسطینیان سرزمینهای عربی اشغال شده تخصص داشت نیز می توان نام برد .<br /> <br /> یکی از این نشریه های تخصصی مجله &quot; الکاتب الفلسطینی &quot; ( نویسنده فلسطینی ) است که در سال 1978 از طرف اتحادیه سراسری نویسندگان و روزنامه نگاران فلسطینی منتشر می شد .<br /> <br /> مطبوعات انقلاب فلسطین هنوز هم به یک وضع پایدار و بادوام دست نیافته است و تعدد آنها که نشانه همین ناپایداری است ، ریشه در شرایط دشواری دارد که زندگی ملت فلسطین در کشورهای عربی و سرزمینهای اشغالی را در برگرفته است .<br /> <br /> ==مآخذ : ==<br /> #خلیلی ، غازی : '''''صحافة المقاومة فی عشر سنوات 1965 - 1975 ، ''''' شؤون فلسطینیة ، شماره 41 و 42 ، کانون الثانی/شباط 1975 ، بیروت .<br /> #ابوثائر : صحافة فتح و الثورة ، '''''شؤون فلسطینیة ، '''''شماره 17 ، کانون الثانی 1973 ، بیروت .<br /> #کنفانی ، غسان : '''''الأدب الفلسطینی المقاوم تحت الاحتلال 1948 - 1968 ، ''''' بیروت 1968 .</div>

Wikiadmin