http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7درمانگاهها - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-06T10:44:26Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.34.2http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7&diff=5351&oldid=prevWikiadmin: ۱ نسخه واردشده2020-07-14T13:36:03Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۶</td>
</tr>
<!-- diff cache key afaghbid_wiki-pal:diff::1.12:old-5350:rev-5351 -->
</table>Wikiadminhttp://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7&diff=5350&oldid=prevWikiadmin در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۶2020-07-14T13:36:03Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
<br />
به زبان دوره های میانی عرب به درمانگاه همان بیمارستان اطلاق می شد . در فلسطین تا پایان دوره [[ممالیک|ممالیک]] هشت درمانگاه وجود داشت : فاطمی و صلاحی در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] و شش درمانگاه دیگر در [[صفد ( شهر - ) |صفد]] و خلیل و [[عکا ( شهر - ) |عکا]] و [[رمله ( شهر - ) |رمله]] و غزه و [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] .<br />
#بیمارستان فاطمی در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] :<br />
<br />
احتمال می رود اولین بیمارستانی باشد که در فلسطین ساخته شده است . در کتاب سفرنامه ناصرخسرو جهانگرد ایرانی به صورت زیر از آن یاد شده است : " و در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] بیمارستان بزرگی است که برای آن اموال وقفی بسیاری اختصاص یافته بود و به بیماران بسیار آن درمان و دارو تقدیم می کرد . و در آن پزشکانی بودند که مواجبشان را از اموال وقفی دریافت می کردند . و این بیمارستان و مسجد جامع در حاشیه دره جهنم قرار دارند " . تاریخ این سند پنجم رمضان 438ه/16مارس 1047م می باشد و تاکنون نام سازنده و یا سال تاسیس آن شناخته نشده است . ولی احتمال می رود که ساختن آن همزمان با ساختن دارالعلم فاطمی در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] یعنی حدود 400ه/1009م و در زمان حکومت الحاکم بامرالله بوده است . و نزدیک به یک قرن آباد و برپا ماند تا اینکه [[اروپاییان|اروپاییان]] شهر [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] را در 492ه/1099م اشغال کردند .<br />
#بیمارستان صلاحی در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] :<br />
<br />
از یادگارهای سلطان صلاح الدین ایوبی است . اسبتار که در نزدیکی [[کلیسای قیامت|کلیسای قیامت]] بود را به بیمارستانی برای بیماران تبدیل کرد و چند جا را وقف آن نمود و در آن آنچه از دارو نیاز بود قرار داد . و نظارت و داوری در این اوقاف را به قاضی بهاءالدین یوسف بن رافع معروف به ابن شداد - با آگاهی از توانایی وی - سپرد . در کتاب زندگینامه صلاح الدین " تألیف ابن شداد چنین آمده : " سلطان مرا به اقامت در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] شریف فرمان داد برای آباد ساختن بیمارستانی که در آنجا برپاساخته بود و مدرسه یی که در آن جا تأسیس کرده بود که تا به هنگام مراجعت وی آن را اداره نمایم . او پیش از ظهر پنجشنبه ششم شوال 588ه/15 اکتبر 1192م از [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] شریف به راه افتاد . سلطان این بیمارستان را در سال 583ه/1187م ، زمانی که [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] را فتح نمود برپا ساخت . و این یکی از مؤسسه علمی [[خیریه ( روستای - ) |خیریه]] ای بود که صلاح الدین در شهر و در سرزمینهای مقدس برپا کرده بود . و از نخستین کسانی که سرپرستی آن را به عهده داشتند یعقوب بن صقلاب نصرانی مقدسی مشرقی ملکی ( وفات یافته در 625ه/1228م ) و رشیدالدین صوری ( وفات یافته در 639ه/1242م ) بودند . و<br />
<br />
[[ پرونده : | کنوزالقدس ، ص 92 ]]<br />
<br />
برخی می گویند این بیمارستان مدت زیادی آباد نماند و در سال 863ه/1458م کاملاً از بین رفت . ولی [[عارف ، عارف ( 1892 - 1973 ) |عارف عارف]] به استناد پرونده های محکمه شرعیه در [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] تأکید می کند که وجود آن تا قرن هیجدهم ادامه داشت .<br />
#بیمارستان صلاح در [[عکا ( شهر - ) |عکا]] :<br />
<br />
سلطان صلاح الدین آن را ساخت . در کتاب انس جلیل چنین آمده : " او اوضاع و امور [[عکا ( شهر - ) |عکا]] را منظم نمود . و نیمی از دار اسبتار را به عنوان خانقاهصوفیها و نیم دیگر را به عنوان مدرسه برای فقها وقف نمود . و خانه اسقف را به عنوان بیمارستانی برای تنگدستان قرار داد . "<br />
#بیمارستان منصوری در خلیل :<br />
<br />
از اوقاف سلطان منصور [[قلاوون بن عبدالله ( 620 - 689 ه ) ( 1223 - 1290 م ) |قلاوون بن عبدالله]] است . و گفته شده است علیمی سلطان آن را ر 680ه/1281 ساخت .<br />
#بیمارستان غزه :<br />
<br />
از اوقاف امیرسنجربن عبدالله جاولی بود که سلطان ناصر محمدبن قلاوون در 711ه/1311م وی را بر غزه منصوب کرده بود و این بیمارستان قسمتی از فعالیتهای عمرانی او در آن شهر محسوب می شد .<br />
#بیمارستان [[رمله ( شهر - ) |رمله]] :<br />
<br />
از اوقاف سرپرست ارتش فخرالدین محمدبن فضل الله قبطی است . این سرپرست مشهور [[ممالیک|ممالیک]] چند مسجد بنا کرد و به خدمت ناصر محمدبن قلاوون درآمد و در رجب 732ه/آوریل 1332 وفات یافت .<br />
<br />
[[ پرونده : | نمای بیرونی [[بیمارستان صلاحی|بیمارستان صلاحی]] در قدس ]]<br />
#بیمارستان [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] :<br />
<br />
آن را نیز فخرالدین قبطی بنا کرد .<br />
#بیمارستان تنکز [[صفد ( شهر - ) |صفد]] :<br />
<br />
این بیمارستان را امیر بزرگ [[ممالیک|ممالیک]] سیف الدین تنکز نایب السلطنه در شام در عهد پادشاهی ناصر محمدبن قلاوون برپا ساخت . درگذشت امیر تنکز در سال 741 ه - /1340 م بود . این [[بیمارستانها|بیمارستانها]] فلسطین است که در آثار به جای مانده از آنها یاد شده و تعداد آنها در مقایسه با [[بیمارستانها|بیمارستانها]] دیگر سرزمین شام بسیار می باشد . و ظاهرا این مؤسسات جزء اساسی از تشکیلات دولت و برای یک هدف عمومی و آن درمان سربازان و زخمیان و نگه داشتن آنان بوده است . به ویژه در دوره ایوبی چون بیشتر آنها از اموال فدیه یا از بیت المال ساخته شده بود .<br />
<br />
پس از آن سرنوشت این بیمارستانها مجهول ماند به غیر از افراد اندکی و کسی از آن اطلاع نداشت . و هیچ کس از جزئیات امور و اوقاف و احوال سرپرستان آنها آگاه نبود . در ظاهر بیمارستان در دوره عثمانی فقط برای بیماریهای روانی اختصاص یافته بود نه چیز دیگر . با اینکه علم پزشکی در فلسطین حداقل تا قرن هیجدهم شکوفا بود .<br />
<br />
==مآخذ : ==<br />
#حنبلی ، مجیرالدین علیمی : ''''' الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل''''' ، نجف اشرف 1968 .<br />
#ابن شداد : ''''' سیرة صلاح الدین''''' ، قاهره 1927 .<br />
#قفطی : ''''' تاریخ اخبار الحکماء''''' ، قاهره 1908 .<br />
#عیسی ، احمد : ''''' تاریخ البیمارستان فی الاسلام''''' ، دمشق 1939 .<br />
#دباغ ، مصطفی مراد : ''''' بلادنا فلسطین''''' ، بیروت 1965 - 1976 .<br />
#عارف ، عارف : ''''' المفصل فی تاریخ القدس''''' ، [[بیت المقدس ( شهر - ) |بیت المقدس]] 1961 .<br />
#خالدی ، احمد سامح : ''''' المعاهد المصریه فی بیت المقدس''''' ، قدس 1946 .<br />
#Dunlop D.M. : " Bimaristan " , Encycolopedia of<br />
<br />
Islam, New Edition</div>Wikiadmin