http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87_%28_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_-_%29اسکندرونه ( رودخانه - ) - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-06T02:53:20Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.34.2http://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87_(_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_-_)&diff=2648&oldid=prevWikiadmin در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۱2020-07-14T04:01:46Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Wikiadminhttp://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87_(_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_-_)&diff=2649&oldid=prevWikiadmin: ۱ نسخه واردشده2020-07-14T04:01:46Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Wikiadminhttp://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87_(_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_-_)&diff=804&oldid=prevWikiadmin در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۴۳2020-07-14T03:43:59Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
<br />
این رودخانه به نام رودخانۀ شور نیز معروف است . سرچشمههای این رودخانه از گردهمآمدن مسیلهای موقتی که آبهای بارانی منطقۀ بین روستاهای کفر قدوم ، الگو و کفر عبوش در آن جاری میشود تشکیل شده و در شمال روستای کفر جمال و فلمته ( فلامة ) به سمت غرب ادامه مسیر داده و در آن محل به نام رودخانۀ اسکندرونه شناخته میشود . این رود در کوهپایههای غربی [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] سیر کرده ، راه خود را از میان سنگلاخها و صخرههای آن میشکافد و بعد از پیمودن 12 کیلومتر وارد [[دشت ساحلی فلسطین|دشت ساحلی فلسطین]] میشود و به زاویۀ قائمه به طرف شمال مایل و طی پیچوخمهایی از شهرک قلنسوه عبور میکند . سپس از محور شمال شرق تا زمینهای روستای [[قاقون ( روستای - ) |قاقون]] پیش میرود ، در آنجا به درۀ زبر ، که از کوههای [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] تا شمال [[طولکرم ( شهر - ) |طولکرم]] امتداد دارد ، میریزد و پس از طی دو کیلومتر ، به سمت غرب - شمال غربی مایل شده و به صورت پیچوخم در دشت ساحلی به طرف دریای مدیترانه میرود و در این مسیر دشت الحوارث و شنهای ساحلی را در نوردیده و در بندر ابوزابورۀ در شمال روستای عربی امخالد و روستای صهیونیستی [[ناتانیا ( شهر - ) |ناتانیا]] ، ازمیان زمینهای اعراب التفیعات در شمال و اعراب الحوارث در جنوب ، به دریا میریزد . این رودخانه مسافتی بالغ بر 37 کیلومتر را با میانگین ارتفاع 300 - 325 متر از سطح دریا میپیماید . میزان شیب آن تقریباً 1 : 124 است ولی این شیب در قسمت بالای رودخانه در کوهپایهها و دامنۀ تپهها زیاد و در [[دشت ساحلی فلسطین|دشت ساحلی فلسطین]] کم میباشد .<br />
<br />
بستر رودخانۀ اسکندرونه به سه قسمت تقسیم میشود . اول - درۀ سیلابی که بیشتر بخشهای بالا و میانی رودخانه را شامل میشود . دوم - رودخانه به دلیل ریخته شدن آب چشمهها و دیگر رودها به بستر آن ، در مجرای [[سفلی ( روستای - ) |سفلی]] ، دارای جریانی مستمر و دائمی است . قسمت سوم که طول آن تا مصب 6/2 کیلومتر است و در این قسمت رودخانه عریض شده و با عرضی بیش از 50 متر بهطور دائم جریان دارد و برای عبور قایقها و لنجهای کوچک مناسب میباشد .<br />
<br />
مساحت حوزۀ رودخانه اسکندرونه با تمامی رودهایی که به آن پیوسته و تمامی سیلابهایی که منتهی به آن میباشند 561 کیلومتر است و در بخشهای کوهستانی و بلند از سنگهای رسوبی مربوط به دورۀ دوم زمینشناسی ( سینومانی - تورونی ) تشکیل شده که بیشتر از سنگهای آهکی و دولومیتی میباشد ( نک : سنگها ) در حالی که بقیۀ قسمتهای رودخانه ( قسمت وسط و پایین ) بیشتر از رسوبات باقی مانده از سیلها و آبرفتها مثل ریگ و سنگ و شن و... است که از مواد نرم تشکیل دهنده زمین و دست ساحلی فلسطین میباشد . این رودخانه در ناحیۀ مصب ازمیان تپهماهورهای شنی ساحلی میگذرد . اگر بخشی از این رودخانه را در قسمت علیا و در جهت شرقی - غربی و همچنین بستر وسطای آن را در نظر بیاوریم ، این رودخانه نقشهای ساده دارد .<br />
<br />
لازم به ذکر است که مجاری بالای این رودخانۀ هممسیر از مناطق سنگهای سینومینه - ایوسینیه در بخشهای غربی کوههای [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] میگذرد ، و از آنجا که رودخانۀ اسکندرونه و رودخانۀ هممسیر آن ، در بخشهای کوهستانی و تپهای تشکیل یافته و از صخرههای نسبتاً سخت دورههای دوم و سوم زمینشناسی دارای شیبهای طولی تندی میباشد ، آب در درهای عمیق و تنگ که در این صخرهها حفر شده است جریان مییابد . ولی در منطقۀ الرباعیه در [[دشت ساحلی فلسطین|دشت ساحلی فلسطین]] ، به علت پیچوخم رود و کمعمق بودن دره ، رودخانه کمشیب است و این شیب در کیلومترهای پایانی شدیداً ناچیز میباشد تا جایی که سیلابها باعث به وجود آمدن [[آبگیرها|آبگیرها]] و باتلاقهایی در دو طرف رودخانه گردیده که بیشتر آنها خشکانیده و تبدیل به برکههایی برای پرورش ماهی شده است .<br />
<br />
جریان آبهای رودخانۀ اسکندرونه تابع نظام آبوهوایی حاکم بر ساحل فلسطین و دامنههای غربی کوههای فلسطین میباشد . در زمستان بارانهایی با میانگین سالانه تقریباً بین 500 - 600 میلیمتر در آنجا باریده و آبها به شکل سیل و جریانهای پرحجم ، درهها و رودخانههای کوچک منشاء بالای رود اسکندرونه را پر میکند . این در حالی است که بقیۀ فصول سال و مخصوصاً تابستان ، بارشها قطع میشود ، کف درهها خشک میگردد ، و غیر از آبهای مجرای پایین رود ، آب دیگری در رودخانه ، جاری نمیشود اگر هم در برخی گودالها مقداری آب باقی مانده باشد ، حرارت بالای تابستان ( میانگین حرارت تابستانی 26 درجه ) و تبخیر شدید ( مقدار تبخیر تابستانی ماهانه 1800 - 2000 میلیمتر ) باعث خشک شدن درهها و تبخیر آبهای آنها میگردد مگر آن مقدار آبی که در لابهلای صخرههای ته درهها رسوب کرده باشد .<br />
<br />
فعالیت اقتصادی و سکونت : حوزۀ رودخانۀ اسکندرونه از جایگاههای قدیمی است که انسان آن را آباد ساخته و در دشتها و تپهها و کوهها از ساحل دریا گرفته تا ارتفاعات [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] در فعالیتهای گوناگون اقتصادی نقش داشته است . در محل روستای عربی امخالد ابزار و سنگهای نوکتیز ( به شکل سرنیزه ) پیدا شده است که نمایانگر سکونت انسان عصر حجر در حوزۀ رودخانۀ اسکندرونه و دست ساحلی فلسطین بوده است . خرابهها و آثار قدیمی مربوط به قبل از دورۀ رومیها در اطراف این رودخانه پراکنده است و نامهای کنعانی و سریانی دلیلی برقدمت این منطقه میباشد . آبادسازی و بهرهوری انسان از این منطقه تا به امروز نیز ادامه داشته و هنوز برخی از شهرها و روستاهای قدیمی آن مانند طولکوم ، [[قلقیلیه ، کشتار ( 10 اکتبر 1956 ) |قلقیلیه]] ، عنتبا ، الطیبة ، الطیره ، الجت و... پا برجا میباشند .<br />
<br />
زندگی در اطراف رودخانه ، برکشاورزی و دامداری تکیه داشته و زراعتهای مختلف از جمله زراعت [[حبوبات|حبوبات]] و درختان میوه و پیش از همه ، مرکبات و [[زیتون|زیتون]] در این منطقه به ویژه در بخشهای پست و دشت زراعتی رایج میباشد . در بخشهای مرتفع و تپهها علاوه بر زراعت ، پرورش دام نیز رواج بسیار دارد . کشت [[حبوبات|حبوبات]] در این منطقه بیشتر به صورت دیم میباشد در حالی که بقیه کشتها اغلب به صورت آبی است . درختان میوه غیر از مرکبات اهمیت کمتری دارا بوده و متکی بر آبیاری میباشد . کاشت درختان [[زیتون|زیتون]] در دشت ، نسبت به کشت مرکبات کمتر است و به جز در بخشهای مجرای بالای رودخانه که زمینهای زیتون کاری برروی تپهها و ارتفاعات غربی کوههای [[نابلس ( شهر - ) |نابلس]] به همراه مزارع [[گندم|گندم]] و [[جو|جو]] و سبزی و درختان میوه پراکنده میباشد ، در مناطق دیگر ، درخت [[زیتون|زیتون]] دیده نمیشود . پرورش دام از جمله گوسفند و [[بز|بز]] و گاو در حوزۀ رود اسکندرونه رواج داشته و تنها نقطهای که شاید خالی از زراعت باشد ، تپهماهورهای شنی نزدیک ساحل و مناطق سنگلاخ خشک در داخل و مناطق باتلاقی است که بیشتر آنها تبدیل به استخر پرورش ماهی شده است .<br />
<br />
در منطقۀ رود اسکندرونه ، شبکۀ متراکم راههای ارتباطی زمینی جهت تردد اتومبیلها و قطارها گسترده شده است که این منطقه را به تمامی نقاط و مراکز فلسطین مرتبط کرده و عملیات رشد و گسترش آبادانی را تسهیل نموده است . صهیونیستها در پی شناخت اهمیت اقتصادی این منطقه به سرعت اقداماتی را جهت استیلا براین زمینها شروع کردند . حادثۀ زمینهای دشت درهالحوارث ( منطقه مجرای پایین رود اسکندرونه ) و دخالت نیروهای اشغالگر انگلیس به نفع صهیونیستها و اشغال تمامی منطقه بعد از سال 1948 و طرد ساکنان عرب از آنجا و برپایی شهرها و آبادیهای صهیونیستی برروی زمینهای اعراب ، گواه این ادعا میباشد . ( نک : روستاهای عربی از بین رفته قبل از سال 1948 ) .<br />
<br />
==مآخذ :==<br />
#دباغ ، مصطفی مراد : '''''بلادنا فلسطین''''' ، ج3 ، ق 2 ، بیروت 1971 و ج4 ، ق 2 ، بیروت 1972 .<br />
#'''''نقشه فلسطین ، ''''' مقیاس تصویرهای [[ناتانیا ( شهر - ) |ناتانیا]] ، [[طولکرم ( شهر - ) |طولکرم]] و سفلیت و [[یافا ( شهر - ) |یافا]] - تلآویو .</div>Wikiadminhttp://palpedia.afagh-bidari.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87_(_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_-_)&diff=805&oldid=prevWikiadmin: ۱ نسخه واردشده2020-07-14T03:43:59Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Wikiadmin